ROZWÓJ SZCZENIĘCIA

  Dojrzewanie psychiczne jest zjawiskiem będącym częścią rozwoju zwierzęcia począwszy od stadium zapłodnionego jaja. Nabyte drogą prób i błędów doświadczenia życiowe wpływają dodatnio na dojrzewanie psychiczne każdego osobnika. Rozwój osobowości zwierzęcia zależy od jego doświadczeń z otoczeniem (z rodziną, braćmi, etc.).
 Rozwój szczenięcia możemy podzielić na kilka faz.
Pierwsza faza (wczesnoszczenięca) trwa od narodzin do szóstego miesiąca życia. Pierwsze cztery tygodnie życia to tzw. stadium ssania.
 Przez pierwsze dwa tygodnie szczenię tylko śpi i ssie
(okres neonatalny). Podczas trzeciego tygodnia (okres przejściowy) kończą swój rozwój narządy zmysłów i
szczenię zaczyna reagować na bodźce zewnętrzne.
 Okres socjalizacji trwa do dwunastego tygodnia życia. Nauka socjalna jest mechanizmem bardzo złożonym. Szczenię poznaje swoje otoczenie i uczy się zachowań socjalnych potrzebnych do życia w sforze, zasad
hierarchii i sposobów komunikowania się. Pierwsze
stosunki socjalne można już zaobserwować podczas
ssania, kiedy to szczenięta silniejsze zajmują lepsze
pozycje, przy bardziej mlecznych sutkach.
 Naśladując zachowania matki, szczenię uczy się normalnych reakcji. Około czwartego miesiąca życia wyrastają szczenięciu stałe zęby i pojawia się u niego potrzeba żucia - szczenię gryzie, szarpie i niszczy
przedmioty. Właściciel nie powinien zabraniać tego szczenięciu, bo może potem ono stać się lękliwe i
zbyt uległe. Szczenię musi zaspokoić swoją naturalną potrzebę gryzienia. Niszczenie przedmiotów pomaga mu rozładować napięcia natury fizjologicznej. Pies ma
potrzebę gryzienia, skakania, szczekania, kopania, rozładowywania w ten sposób naturalnych
instynktów, gdyż jest żywym stworzeniem a nie przedmiotem.  Zwykle szczenię trafia do nowego
domu w wieku około 2 miesięcy. Ważne jest, aby nowy właściciel od samego początku zapoznawał szczenię z otaczającym je światem. Należy umożliwić szczenięciu kontakt z innymi psami (zabawa z osobnikami tego
samego gatunku doskonale uczy zachowań socjalnych), ludźmi (szczególnie z dziećmi) oraz zapoznawać szczenię z różnorodnymi dźwiękami jak np. hałas jadących samochodów, pociągu, strzały, odgłos wiertarki
lub miksera, itp. W tym celu można odtwarzać
szczenięciu nagrane dźwięki na taśmie magnetofonowej. Należy uważać, aby szczenię nie przestraszyło się
zbytnio. Początkowo włączamy nagranie cicho, z
czasem coraz głośniej. Początkowo jesteśmy obok szczenięcia, aby czuło się pewniej. Takie codzienne
seanse 30-60 minutowe przeprowadzane przez
około 3 miesiące dają bardzo dobre rezultaty.
 Jak już wcześniej było wspomniane, szczenię ma
potrzebę gryzienia i niszczenia przedmiotów, i należy
mu dać taką możliwość dostarczając różnych zabawek zanim sięgnie po cenniejsze przedmioty właściciela. Szarpiąc, gryząc, tocząc zacięte "walki" z różnymi przedmiotami, bawiąc się w "polowanie" na nasze buty, szczenię rozładowuje wewnętrzne napięcia. Jest mu to potrzebne dla właściwego rozwoju psychicznego. Zbyt brutalne karcenie szczenięcia w tym wieku może spowodować, że wyrośnie ono na psa zbyt uległego i lękliwego. Pamiętajmy, że szczenię jest bardzo wrażliwe
na zmiany tonacji głosu i wystarczy zmienić ton głosu
na bardziej szorstki, by zrozumiało, że robi źle.
 Istotną sprawa jest nauka czystości. Szczenię wyznacza początkowo swe terytorium znacząc je moczem. Fizjologicznie, szczenię w wieku poniżej 3 miesięcy nie
jest w stanie zatrzymać moczu. Ale już od 9 tygodnia
można kłaść gazety w miejscach. gdzie szczenię
załatwia się. Po pewnym czasie wystarczy przenieść
gazety poza dom, wyznaczając w ten sposób nowe terytorium. Osobniki bardziej lękliwe mogą dłużej
siusiać w domu i potrzebują więcej cierpliwości
właściciela. Należy unikać karcenia szczenięcia, gdy nabrudzi w domu. Zawsze lepsze rezultaty daje
nagradzanie niż karanie. Jak tylko szczenię załatwi się podczas spaceru, należy je pochwalić i nagrodzić smakołykiem. Około szóstego miesiąca rozpoczyna
się okres przedmłodzieńczy i trwa on do około
dziewiątego miesiąca życia psa. Szczenię staje się
bardziej nerwowe, wrażliwe, jest nieposłuszne, przeciwstawia się rozkazom właściciela, próbuje dominować. Jest to tzw. kryzys młodzieńczy, czas wydzielania feromonów i zmian zachowania.
 Między dziewiątym i trzynastym miesiącem szczenię
kończy swój rozwój. Jest to okres młodzieńczy.
Intensywne wydzielanie hormonów sprawia, iż pies
jeszcze bardziej próbuje przeciwstawiać się właścicielowi, próbuje wygrać walkę o wyższą pozycję socjalną
w "sforze", wzmaga się u niego poczucie niezależności, pojawiają zachowania buntownicze. Niektóre bardziej wrażliwe osobniki mogą przejawiać w tym czasie pewne zaburzenia psychiczne. Nie można pozostawić psu uczucia, że dominuje. Rola właściciela w tym trudnym okresie rozwoju psa to wyraźne określenie rangi socjalnej psa w rodzinie, wyrażone w sposób dla niego zrozumiały. Początkowo, szczenię uważa właściciela za szefa sfory. Należy umacniać je w tym przekonaniu używając kodu hierarchicznego, czyli zachowując zasady współżycia
w psiej sforze.

NERWICA U PSA

U psów podobnie jak u ludzi mogą wystąpić zaburzenia nerwicowe, oznaczające zahamowanie właściwych zachowań społecznych i charakteryzujące się problemami uczuciowo-emocjonalnymi. Objawy nerwicy u psa są
bardzo różne. Najczęstszym objawem jest lęk. Często pies reaguje panicznym strachem na pewne sytuacje,
przedmioty, dźwięki (nazywamy to fobią). Usiłuje
schować się lub uciec. Lęk powoduje u psa silne bicie
serca, drżenie, przyśpieszony oddech, wzmożone napięcie mięśni. Stany lękowe stają się przyczyną wielu
dolegliwości somatycznych (np. egzema, zaburzenia trawienia, astma, nadciśnienie tętnicze itp.). Częstym objawem nerwicy jest depresja. Pies staje się mało
aktywny, traci zainteresowanie otoczeniem, całymi
dniami leży na swoim legowisku, unika kontaktu z
innymi psami, dużo śpi, traci apetyt. Objawami nerwicy mogą być również wzmożona agresja, zaburzenia
zachowań seksualnych, zachowania stereotypowe (wygryzanie lub nadmierne wylizywanie sobie pewnych partii ciała prowadzące do powstawania ran, uporczywe ujadanie lub wycie, chodzenie tam i z powrotem, itp.), załatwianie potrzeb fizjologicznych w domu, nadmierne pragnienie, itp. Jak odróżnić zachowanie normalne od zachowania nerwicowego ? Otóż jeśli dane zachowanie zwierzęcia nie jest zgodne z normami zachowań jego gatunku, można stwierdzić, że jest to anomalia. Jeżeli na przykład pies gryzie bez uzasadnienia, jeśli sytuacja ta powtarza się, można uznać to zachowanie za patologię.
Co powoduje nerwice ?
Udomowienie psa spowodowało, ze jest on zmuszony
żyć w warunkach nienaturalnych, w rodzinie ludzkiej, w dużych aglomeracjach miejskich, przebywać przez wiele godzin w zamknięciu, znosić hałas, zanieczyszczenie środowiska. Jest pozbawiony wolności, kontaktu z naturą,
z innymi osobnikami jego gatunku, nie poluje, nie
kopuluje, jego aktywność fizyczna jest ograniczona. Pozbawienie możliwości realizacji naturalnych
instynktów i rozładowania energii prowadzi do
zachwiania równowagi emocjonalnej psa.
Czynnikami sprzyjającymi pojawieniu się objawów
nerwicy mogą być również silne przeżycia (np. wypadek), samotność, brak bodźców w środowisku (trzymanie w izolacji), hałas etc. Wpływ ma również stan emocjonalny suki ciężarnej na płody a potem na szczenięta, jak również nerwica właściciela może udzielać się jego psu.
Jak widać powody nerwicy są bardzo złożone i wymagają złożonego traktowania. Nie można traktować zaburzeń zachowania psa jako zachowań wyuczonych, uwarunkowanych (jak uważają behawioryści). Niezbędne jest wzięcie pod uwagę wszystkich czynników mogących powodować nerwicę.

SYNDROM KENELOWY
  

Zaburzenie to jest spowodowane zbyt małą ilością lub brakiem bodźców w środowisku, w jakim rozwija się szczenię podczas jego pierwszych 12 tygodni życia. Występuje przede wszystkim u psów pochodzących z
dużych hodowli, gdzie szczenięta wychowują się w
kojcach, odizolowane od reszty świata.
Można wyróżnić trzy stadia tej choroby.
Pierwsze stadium nazywane jest fobią ontogeniczną.
W tym stadium, pies nie toleruje różnego rodzaju bodźców, takich jak hałas, huk, samochody, rowery, dzieci, obcy ludzie, dźwięk telefonu, itp. Bodźce te wywołują u psa
atak paniki, ucieczki, próby ukrycia się, lub reakcje
agresji ze strachu lub rozdrażnienia. W miarę rozwoju choroby, liczba bodźców wywołujących tego typu zachowania rośnie. Z czasem pies nie chce wychodzić na spacery, załatwia się w mieszkaniu.
Drugie stadium syndromu kenelowego nazywane jest
lękiem kenelowym. W tym stadium zachowanie psa jest całkowicie zmienione. Przybiera on często postawę ciała "badawczą" (kończyny złączone razem, szyja wyciągnięta, uszy postawione, ogon podkulony pod siebie) lub "wyczekującą" (uszy postawione, ogon podkulony, pies
stoi bez ruchu). Podczas posiłków pies również zachowuje się w sposób charakterystyczny: je bardzo szybko, gwałtownie, z niepokojem, zwykle nocą. Każda zmiana w otoczeniu psa, każdy nowy przedmiot pojawiający się w domu lub ogrodzie, powodują przyjęcie postawy "wyczekującej" lub reakcję paniki. Czasem występuje u
psa nadmierny apetyt lub nadmierne pragnienie, lub uszkodzenia ciała spowodowane nadmiernym
wylizywaniem się i wygryzaniem (dotyczy to zwykle łap, ogona, zadu, itp.). U suk występować mogą zaburzenia płciowe, np. ciąża urojona, opóźnienie wystąpienia
pierwszej cieczki, itp.
Trzecie stadium to stadium depresji. Pies przestaje interesować się otoczeniem, nie bawi się. Całymi
dniami leży w kącie, ale nie śpi. Jeśli zaśnie, jego
sen jest niespokojny, pies często się budzi, zdarza się, że załatwia swoje potrzeby fizjologiczne przez sen. Posiłki spożywa tylko nocą, często wygryza się i wylizuje
nadmiernie powodując rany na swoim ciele.
Stadium pierwsze nie zawsze musi przejść w stadium
drugie choroby. Może również przekształcić się w stan lękowy lub nadmierną agresywność.
Szanse na wyleczenie zależą od stadium choroby (im
wyższe stadium tym trudniej wyleczyć psa) i wieku psa w jakim rozpoczęto terapię. Odpowiednia terapia
behawioralna połączona z terapiami energetycznymi (homeopatia, masaż, etc.) daje duże szanse na całkowite
lub prawie całkowite wyleczenie.
 

 FOBIE

Fobią nazywamy silne uczucie strachu, odczuwane w obecności pewnego bodźca, przedmiotu lub w pewnej sytuacji. U psów spotykamy fobie związane n. z samochodami, rowerami, ludźmi ubranymi w pewien sposób, burzą, wystrzałami, ostrym światłem, ciemnością, itp. Można wyróżnić trzy stadia choroby:
Pierwsze to tzw. fobia prosta. W stadium tym bardzo łatwo jest określić konkretny czynnik lub kilka czynników, które powodują fobię, która jest typową reakcją lękową. Pies unika bodźca, warczy z daleka, usiłuje się schować lub uciec. W drugim stadium, nazywanym fobią złożoną,
zakres bodźców powodujących fobię (reakcją jest tu
głównie unikanie) jest bardzo szeroki. Obserwujemy tu zjawisko przewidywania emocjonalnego, tzn. pies reaguje emocjonalnie jeszcze przed pojawieniem się bodźca pierwotnie wywołującego fobię, gdyż zapamiętuje on
bodźce poprzedzające pojawienie się właściwego bodźca początkowo powodującego lęk. Np. jeżeli pies bał się deskorolki, to potem może nie chcieć chodzić po alejce w parku, gdzie często spotykał ludzi na deskorolkach, a
jeszcze później może nie chcieć chodzić do tego parku
lub nawet wychodzić z domu.
W trzecim stadium obserwujemy przede wszystkim
objawy neurowegetatywne, drżenie i próby ucieczki.
Bodźce powodujące fobię są bardzo liczne. Trudno
odróżnić ten stan od rzeczywistego stanu lękowego.
Fobie mogą być spowodowane brakiem bodźców w pierwszych tygodniach życia szczenięcia (fobie
ontogeniczne - patrz artykuł "Syndrom kenelowy") lub urazem związanym z danym bodźcem (fobie post-traumatyczne). Te ostatnie występują zwykle u psów dorosłych.
 

 AGRESJA I AGRESYWNOŚĆ

Termin agresja oznacza fizyczny atak danego osobnika na innego. Nie można nazwać agresją np. sygnałów ostrzegawczych takich jak warczenie, pokazywanie zębów, czy znakowanie moczem terytorium. Nie można również nazwać agresją zachowań związanych z polowaniem, gdyż są one wynikiem konieczności zaspokajania głodu.
Termin agresywność natomiast oznacza skłonność
osobnika do zachowań agresywnych. Możemy wyróżnić agresywność terytorialną, dominacyjną, związaną z macierzyństwem, etc. Agresywność może być wywołana strachem, bólem, może być wynikiem frustracji (jeśli pies nie może zaspokoić swoich potrzeb np. głodu). Pewna doza agresywności jest rzeczą naturalną i występuje u
wszystkich żywych istot, także u człowieka. Na przykład agresywność dominacyjna większości samców jest rzeczą normalną, dlatego właściciel powinien starannie pilnować swojej pozycji przywódcy stada, aby nie dopuścić do konfliktu. Od agresywności normalnej należy odróżnić agresywność patologiczną. Mamy z nią do czynienia, gdy pies jest nerwowy, lękliwy, przewrażliwiony, nadmiernie reaguje na wszelkie bodźce z zewnątrz. Silny lęk powoduje
u niego reakcje agresywne, pies staje się nieobliczalny i niebezpieczny dla otoczenia. Agresywność patologiczna
jest często wynikiem niewłaściwej socjalizacji szczenięcia podczas pierwszych tygodni jego życia (z ludźmi i z innymi psami) a także z brakiem dostatecznej ilości bodźców zewnętrznych w tym ważnym okresie rozwoju.

 
POZBAWIENIE NIEZALEŻNOŚCI

W naturze, tylko przez pierwsze tygodnie życia szczenięta pozostają w bliskim kontakcie ze swoją matką. Potem, stopniowo suka pozostawia je na coraz dłużej, stają się
coraz bardziej samodzielne, aż w końcu osiągają
całkowitą niezależność tracąc związki z matką.
Gdy szczenię trafia do rąk nowych właścicieli, nie jest ono jeszcze całkowicie samodzielne. Podczas pierwszej nocy zwykle "płacze", nie chce spać samo na swoim posłaniu i najczęściej właściciel lituje się, i szczenię spędza tę noc razem z nim w łóżku. Podczas kolejnych nocy jest
podobnie, w ciągu dnia właściciel poświęca całą swoją uwagę szczenięciu, bez przerwy się nim zajmując,
pieszcząc je, przemawiając do niego bez przerwy, itd. Szczenię staje się coraz starsze. Jednak nadal śpi razem z właścicielem, śledzi każdy jego ruch, nie spuszcza go z oka, chodzi za nim wszędzie nie chcąc ani przez chwilę być bez niego (próbuje wejść za nim nawet do WC). Podobnie, do nadmiernego związku uczuciowego z właścicielem (lub właścicielami) może dojść wtórnie w przypadku, gdy przez dłuższy czas pies jest w centrum zainteresowania, pod troskliwą opieką, np. w trakcie choroby, gdy pies jest adoptowany ze schroniska, itp.
Gdy pojawia się konieczność pozostawienia psa w domu, pojawia się problem - lęk separacyjny. Pozostawiony
sam w domu pies wyje, szczeka, rozpaczliwie wzywając swojego właściciela. Często niszczy przedmioty w mieszkaniu szukając śladów zapachowych swojego pana. Gryzie fotele , na których lubi siadać właściciel, jego przedmioty osobiste, bieliznę, ubrania, książki, itp.
Zdarza się, że pies oddaje nerwowo mocz lub kał, wymiotuje, wylizuje i wygryza sobie rany na ciele.
Widząc wracającego właściciela pies wpada w istny szał dziecięcej radości. Jeżeli właściciel reaguje na tę przesadną radość tuląc psa, próbując wynagrodzić mu w ten sposób rozłąkę ,mówiąc "biedny piesek, niedobry pan zostawił cię na tak długo !", wtedy wzmacnia jeszcze bardziej to infantylne zachowanie. Często bywa też, że właściciel
widząc zdewastowane mieszkanie karci psa, uważając
 jego zachowanie za przejaw złośliwości (oczywiście jest
to błędne - pies gryzie przedmioty, bo jest przerażony,
że pan go zostawił i próbuje odnaleźć jego zapach).
Gdy po powrocie do domu właściciel krzyczy na psa, ten odruchowo przyjmuje postawę poddańczą (którą wielu właścicieli uważa błędnie za poczucie winy). Pies nie rozumie o co chodzi właścicielowi i po pewnym czasie zaczyna bać się powrotów właściciela, gdyż zaczynają się one mu kojarzyć z karą. Strach pogłębia niewłaściwe zachowania psa, doprowadza do sytuacji, że słysząc wracającego właściciela pies chowa się np. pod szafą i gryzie ze strachu właściciela, gdy tamten próbuje go
stamtąd wyciągnąć.
Drugim następstwem braku niezależności psa (jego nadmiernym przywiązaniem do właściciela) jest tzw. "zazdrość". Osoba, do której pies jest nadmiernie przywiązany, staje się jego wyłączną własnością. Pies nie pozwala się do niej nikomu zbliżyć, staje się agresywny w stosunku do wszystkich, którzy tego próbują. Wielu właścicieli jest dumnych, że mają takiego psa, który nie
da ich nawet dotknąć. Jednak szczególnie gdy pies ma skłonności do dominacji, staje się on wręcz
niebezpieczny i sytuacja zaczyna być groźna.

 
MASAŻ 

Masaż wywiera pozytywny wpływ na wszystkie organy
ciała. Polepsza krążenie krwi i limfy, przez co zapewnia lepsze odżywienie i dotlenienie tkanek w całym organizmie oraz usuwanie produktów przemiany materii. Ułatwia oddychanie, wzmacnia system odpornościowy, zmniejsza ciśnienie krwi, doskonale wpływa na narządy ruchu.
Ponadto masaż daje głębokie odprężenie, redukuje stres, likwiduje napięcia mięśni, powoduje ich rozluźnienie, uspokaja, ułatwia przepływ energii w ciele.
Stłumione emocje takie ja lęk, strach, złość powodują
zacisk mięśni. Na przykład: naturalną reakcją zwierzęcia
na zagrożenie jest ucieczka; jeśli jednak pies nie może
uciec (bo jest zamknięty lub na smyczy), lęk zamienia
się w napięcie mięśni, zwłaszcza okolicy splotu
słonecznego (poniżej mostka). Gdy takie sytuacje
powtarzają się, napięcie mięśni staje się trwałe, powoduje ucisk na narządy wewnętrzne i może stać się przyczyną zaburzeń psychosomatycznych (np. trawiennych).
Napięcia mięśni mogą być również spowodowane tłumieniem naturalnych instynktów. Pies, który żyje
wśród ludzi nie ma możliwości kontaktu z naturą,
z innymi psami, nie kopuluje, nie poluje, etc. Energia instynktów, jeśli nie może być w naturalny sposób uwolniona (np. gdy nie zapewnimy psu odpowiedniej
ilości aktywności fizycznej), przekształca się w napięcia mięśni. Masaż pozwala rozluźnić mięśnie, usunąć chroniczne napięcia. W przypadku zaburzeń zachowania masaż stanowi doskonałe uzupełnienie terapii behawioralnych (opartych na zasadach uczenia i warunkowaniu). Reakcje psa odprężonego,
rozluźnionego są mniej gwałtowne, zwiększa się jego tolerancja na bodźce, przez co łatwiej jest np.
przyzwyczaić go do pewnych sytuacji.
Istnieje wiele typów masażu, jak masaż relaksacyjny tradycyjny, masaż energetyczny wg W. Reicha,
akupresura, shiatsu, etc. Zawsze trzeba pamiętać, aby najpierw pies dobrze oswoił się z osobą wykonującą
masaż (pierwsze spotkanie to nawiązywanie wzajemnego kontaktu) oraz aby pierwszy zabieg nie trwał zbyt długo (max 15 min). Przy wykonywaniu masażu pies musi czuć
się bezpiecznie, dlatego zwykle masaż wykonuje
się "w parterze".

 
ZABURZENIA PSYCHOSOMATYCZNE 

Podobnie jak u ludzi, tak i u psów czynniki psychiczne
mogą powodować rozwój wielu dolegliwości fizycznych. Energia naturalnych instynktów psa, jeśli nie może być przekształcona w aktywność fizyczną, ulega konwersji somatycznej. Stres lub uraz (porzucenie przez właściciela, wypadek, itp.) potęgują zaburzenia psychiczne
i somatyczne. Dolegliwości psychosomatyczne
mogą dotyczyć :
- układu trawiennego (skurcz odźwiernika, wymioty, biegunka, nadkwasota) i odżywiania (anoreksja,
bulimia, otyłość, potomania)
- funkcji oddechowych (ataki astmy ze skurczem
oskrzeli, dusznością)
- funkcji hormonalnych (ciąża urojona, laktacja urojona)
- układu krążenia (nadciśnienie, częstoskurcz)
- skóry (świąd, łysienie, egzema)
Objawy dolegliwości psychosomatycznej przejawiają się
w trzech formach : emocjonalnej (obawa, lęk), funkcjonalnej (np. biegunka) i wywołanej uszkodzeniem narządów (np. wrzody żołądka, egzema). Formy te
następują kolejno po sobie. Silny lęk bez możliwości
ucieczki sprawia, iż pies zaczyna się drapać (rozładowuje
w ten sposób napięcie). Skóra zaczyna swędzieć i łysieć, pojawia się egzema (czyli ostatnia forma).

ZACHOWANIA STEREOTYPOWE

Zachowania stereotypowe są objawami licznych,
złożonych zaburzeń psychicznych, przede wszystkim
stanów lękowych o różnym podłożu. Można je
zdefiniować jako regularnie powtarzające się zachowania, nie zatrzymujące się samoistnie i nie służące żadnemu konkretnemu celowi. Może to być uporczywe wylizywanie lub wygryzanie pewnych partii ciała, prowadzące niekiedy do rozległych ran a nawet martwicy, chodzenie tam i z powrotem, kręcenie się w kółko, zamieranie w bezruchu, chwytanie nieistniejących much, stereotypowe spożywanie pokarmu lub wody, itp. Ruchy stereotypowe kłócą się z normalnymi zachowaniami a zwierzę wydaje się nie mieć żadnej wewnętrznej kontroli nad nimi. Często towarzyszą temu zaburzenia snu (skrócenie snu do 5-7 godzin na
dobę) i wzmożona wrażliwość na bodźce zewnętrzne.
Zachowania stereotypowe towarzyszą takim zaburzeniom zachowania jak lęk separacyjny (u psów uzależnionych uczuciowo), syndrom kenelowy, , nadpobudliwość-nadaktywność, stereotypia ograniczenia swobody, lęk związany z odrytualizowaniem i inne stany lękowe.
Pies odczuwający silne emocje usiłuje się uspokoić
poprzez różne dziwne zachowania, niezwiązane zupełnie z daną sytuacją, ale zmniejszające napięcia emocjonalne i stres. Najczęściej są to takie czynności jak gryzienie
różnych przedmiotów, nadmierne objadanie się, picie
dużych ilości wody oraz wylizywanie i wygryzanie łap,
ogona lub innych części własnego ciała, prowadzące do poważnych uszkodzeń skóry a nawet do martwicy. Ten sposób odreagowywania i rozładowywania napięć spotykamy również u ludzi. Przykładem zachowań uspokajających może być obgryzanie paznokci czy ssanie palca przez dzieci. Pies odczuwający silny lęk, jeśli nie
może ratować się ucieczką lub w inny sposób zareagować
na niebezpieczeństwo (prawdziwe lub domniemane) rozładowuje swoje emocje w opisanych wyżej
czynnościach zastępczych. W ten sam sposób
odreagowuje pies odczuwający złość, podniecenie, sfrustrowany, nie widzący możliwości pokonania
przeszkody jaka stanęła na jego drodze. Zachowanie stereotypowe pojawia się także gdy pies nie wie jak ma
się zachować w danej sytuacji, nie jest w stanie podjąć decyzji, gdy np. boi się kary, ale nie wie co zrobić aby jej uniknąć, bo nie rozumie przekazów informacji płynących
od właściciela. Stereotypia występuje bardzo często u psów poddanych tresurze opartej na wzmocnieniu negatywnym (karanie), jak również u psów trzymanych przez pewien
czas w zamknięciu, na uwięzi lub w izolacji od świata zewnętrznego. W tym ostatnim przypadku przyczyną zachowań stereotypowych jest brak aktywności fizycznej. Nierozładowana energia znajduje ujście w czynnościach zastępczych. Zapobieganie wyżej opisanemu problemowi
nie polega oczywiście na stosowaniu środków zapobiegających samym czynnościom stereotypowym
(np. kołnierzy uniemożliwiających psu wylizywanie się). Należy znaleźć przyczynę wewnętrznych konfliktów,
napięć, lęków, których doświadcza zwierzę a następnie zastosować odpowiednią psychoterapię.

 

Podziękowanie dla zoopsycholog    
Pani Joanny Kosińskiej    
za udostępnienie materiałów